Maarkedal werkt mee aan Europees project voor een waardevol landbouwlandschap

Hoe kunnen landbouwers beter worden vergoed voor de natuur, het landschap en de leefomgeving die ze mee creëren? Dat is de centrale vraag van het nieuwe Europese project REWARD. In de Vlaamse Ardennen wordt Maarkedal één van de plekken waar nieuwe vergoedingsmodellen in de praktijk worden onderzocht en uitgetest.

Boerennatuur Vlaanderen coördineert het vierjarige Horizon Europe-project, waarin 26 organisaties uit 11 Europese landen samenwerken met landbouwers, overheden, kennisinstellingen en private partners.

Landbouwers als landschapsbouwers

Landbouwers zorgen niet alleen voor voedsel. Door hun manier van werken dragen ze ook bij aan gezonde bodems, biodiversiteit, waterkwaliteit en het karakteristieke landschap van de Vlaamse Ardennen.

In Maarkedal is dat landschap heel herkenbaar: een afwisseling van akkers en graslanden, aangevuld met hagen, houtkanten, bomenrijen en andere kleine landschapselementen. Samen vormen ze een aantrekkelijk en waardevol landschap waar inwoners, recreanten en bezoekers van genieten.

Die maatschappelijke waarde vertaalt zich vandaag echter nog niet altijd naar een vergoeding voor de landbouwers die het landschap mee onderhouden en vormgeven.

Samen zoeken naar nieuwe vergoedingsmodellen

REWARD onderzoekt daarom hoe landbouwers op een andere manier kunnen worden beloond voor de resultaten die ze realiseren voor natuur en landschap. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar publieke middelen, maar ook naar de mogelijkheden van private financiering.

Een belangrijk uitgangspunt is om meer te vertrekken vanuit het resultaat op het terrein. In plaats van uitsluitend te vergoeden welke maatregelen een landbouwer uitvoert, kan bijvoorbeeld ook de gerealiseerde landschapskwaliteit mee bepalend zijn voor de vergoeding. Dat kan landbouwers meer ruimte geven om zelf te kiezen welke aanpak het best past bij hun bedrijf en de lokale omstandigheden.

“Landbouwers leveren vandaag al waardevolle diensten voor natuur en milieu, maar de vergoedingen daarvoor vormen zelden een volwaardig verdienmodel. Met REWARD willen we onderzoeken hoe we die waarde beter kunnen vertalen naar praktische vergoedingsmodellen die werken voor landbouwers én op grotere schaal toepasbaar zijn.”
— Maaike De Ridder, projectcoördinator REWARD, Boerennatuur Vlaanderen

De Vlaamse Ardennen als Innovation Hub

Binnen REWARD zijn er 14 zogenaamde Innovation Hubs. Dat zijn concrete gebieden in verschillende Europese regio’s waar lokale partners samen met landbouwers nieuwe ideeën ontwikkelen, testen en bijsturen.

De Vlaamse Ardennen is één van die Innovation Hubs. Maarkedal werkt hiervoor samen met Boerennatuur Vlaanderen, het Landschapspark Vlaamse Ardennen, het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) en House of Agroecology. Ook het Agentschap Landbouw & Zeevisserij en de Vlaamse Landmaatschappij worden betrokken om te bekijken hoe de inzichten uit het project kunnen doorstromen naar het beleid.

In Maarkedal ligt de focus op de vraag hoe landbouwers kunnen worden vergoed voor de landschappelijke kwaliteit die ze mee realiseren en onderhouden.

Een landschap met toekomst

Met REWARD willen de partners niet één universeel betalingsmodel ontwikkelen. Wel willen ze onderzoeken welke voorwaarden nodig zijn om nieuwe, resultaatsgerichte en gebiedsgerichte vergoedingsmodellen ook elders toe te passen.

Voor Maarkedal biedt het project de kans om samen met landbouwers en andere partners na te denken over de toekomst van het landschap. Hoe kunnen we landbouw economisch leefbaar houden én tegelijk de landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten van de Vlaamse Ardennen versterken?

De komende jaren wordt daar in de Vlaamse Ardennen verder aan gewerkt. Zo wil REWARD bijdragen aan een toekomst waarin landbouwers niet alleen voedsel produceren, maar ook op een duurzame manier worden gewaardeerd voor de natuur- en landschapsdiensten die ze leveren.

REWARD wordt gefinancierd binnen het Horizon Europe Cluster 6 Innovation Actions-programma van de Europese Unie.

Meer info via www.boerennatuur.be/reward.